Darowizna ze spółki z o.o. na cele charytatywne – czy to się opłaca podatkowo?
Prowadzisz spółkę z o.o., która generuje zyski. To doskonała wiadomość. Naturalnym odruchem wielu przedsiębiorców w takiej sytuacji jest chęć podzielenia się sukcesem – wsparcia lokalnego klubu sportowego, fundacji czy schroniska. Często też motywacją jest chęć optymalizacji podatkowej, czyli po prostu zapłacenia niższego podatku CIT.
Problem pojawia się w momencie, gdy traktujesz konto spółki jak własny portfel i wykonujesz przelew tytułem „darowizna”, nie analizując konsekwencji prawno-podatkowych. Wielu przedsiębiorców zapomina, że spółka z o.o. to odrębny byt prawny, a przepisy dotyczące darowizn są tutaj znacznie bardziej rygorystyczne niż w przypadku osób fizycznych.
Jeżeli zrobisz to błędnie, zamiast „opłacalności” i satysfakcji, ściągniesz na siebie kontrolę skarbową. Błędnie zaksięgowana darowizna nie tylko nie obniży Twojego podatku, ale może zostać uznana za ukrytą dywidendę lub wygenerować zaległość w podatku VAT, którą będziesz musiał pokryć z odsetkami. W skrajnych przypadkach narazisz się na odpowiedzialność karną skarbową.
Ten artykuł to Twoja mapa drogowa. Wyjaśnię Ci krok po kroku, jak przekazać darowiznę zgodnie z przepisami, aby była ona bezpieczna dla zarządu i faktycznie korzystna dla spółki.
1. Odliczenie darowizny od CIT (limit 10% dochodu)
Zgodnie z aktualnymi przepisami ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, spółka z o.o. ma prawo odliczyć darowizny przekazane na określone cele. To najpopularniejszy mechanizm, który pozwala realnie obniżyć podstawę opodatkowania. Nie jest to jednak worek bez dna.
Limit odliczenia wynosi 10% dochodu osiągniętego przez spółkę w danym roku podatkowym. Oznacza to, że jeśli Twój dochód wyniósł 100 000 zł, maksymalnie możesz odliczyć 10 000 zł darowizny. Wszystko powyżej tej kwoty jest po prostu kosztem, który nie stanowi kosztu uzyskania przychodu (NKUP) i nie pomniejsza podatku.
WAŻNE: Aby darowizna była odliczalna, musi być przekazana na cele określone w ustawie o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (np. pomoc społeczna, działalność charytatywna, kultura, sport) lub na cele kultu religijnego. Obdarowanym muszą być organizacje realizujące te cele (fundacje, stowarzyszenia), a nie osoby fizyczne czy przypadkowe firmy.
Warto pamiętać, że mechanizm ten jest jednym z nielicznych sposobów na legalne zmniejszenie obciążeń, biorąc pod uwagę standardowe podwójne opodatkowanie w spółce z o.o., które jest zmorą wielu wspólników. Prawidłowe odliczenie darowizny pozwala „urwać” część zobowiązania wobec fiskusa, przekazując środki na cel, który jest bliski Twoim wartościom.
2. Darowizna dla wspólnika – ryzyko ukrytej dywidendy
Tutaj wchodzimy na bardzo grząski grunt. Często spotykam się z pytaniem: „Panie Mecenasie, czy spółka może dać darowiznę mojemu synowi albo mnie, jako wspólnikowi?”. Odpowiedź brzmi: technicznie może (Kodeks cywilny nie zabrania), ale podatkowo jest to samobójstwo.
Darowizna na rzecz wspólnika lub podmiotu z nim powiązanego nie może zostać odliczona od CIT. Co więcej, organy podatkowe niemal automatycznie zakwalifikują taki transfer jako inny przychód (np. ze stosunku pracy, jeśli wspólnik jest w zarządzie) lub jako ukryty zysk.
Jeżeli organ uzna to za formę wypłaty zysku z pominięciem uchwały o podziale wyniku finansowego, narazisz się na skomplikowane korekty. Prawidłowa droga do wypłaty pieniędzy to oficjalny podział zysku w spółce z o.o., a nie „darowizny” dla udziałowców. Takie działania są transparentne i bezpieczne, w przeciwieństwie do prób kamuflowania transferów pieniężnych.
Historia z Kancelarii: „Hojny Gest Prezesa i Faktura z VAT”
Mieliśmy klienta, Pana Tomasza, prezesa firmy produkującej meble biurowe. Pan Tomasz, chcąc wesprzeć lokalną szkołę, przekazał jej 20 zestawów nowych biurek i krzeseł. Gest piękny, dyrektor szkoły zachwycony. Pan Tomasz uznał, że to darowizna, więc „wrzucił to w koszty” i zapomniał o sprawie.
Podczas kontroli skarbowej okazało się, że spółka Pana Tomasza odliczyła VAT przy zakupie materiałów do produkcji tych mebli. Przekazując je za darmo (darowizna rzeczowa), Pan Tomasz powinien był naliczyć i odprowadzić VAT należny, tak jakby te meble sprzedał. Urząd Skarbowy naliczył zaległy VAT wraz z odsetkami, a darowizna – przez braki w dokumentacji (brak protokołu przekazania) – została zakwestionowana jako koszt podatkowy. Zamiast pomóc i zyskać, firma realnie straciła kilkanaście tysięcy złotych.
3. VAT od darowizny towarów – kiedy trzeba naliczyć?
Historia Pana Tomasza prowadzi nas do kluczowego zagadnienia, o którym zapomina 80% przedsiębiorców. Darowizna pieniężna jest neutralna na gruncie VAT. Jednak darowizna rzeczowa (towary, środki trwałe) zazwyczaj podlega opodatkowaniu VAT.
Zasada jest prosta: jeżeli przy nabyciu lub wytworzeniu towaru przysługiwało Ci prawo do odliczenia VAT, to jego nieodpłatne przekazanie (darowizna) jest traktowane jak odpłatna dostawa towarów. Musisz więc wystawić fakturę wewnętrzną i zapłacić VAT do urzędu.
DO ZAPAMIĘTANIA: Wyjątkiem są prezenty o małej wartości (do 100 zł netto, pod pewnymi warunkami ewidencji, lub do 20 zł bez ewidencji) oraz próbki. Przekazanie starego samochodu firmowego lub komputerów fundacji – nawet jeśli szlachetne – najczęściej wiąże się z koniecznością zapłaty VAT przez spółkę!
Niedopełnienie tego obowiązku obciąża zarząd. Warto pamiętać, że odpowiedzialność członków zarządu obejmuje również zaległości podatkowe spółki, jeżeli egzekucja z jej majątku okaże się bezskuteczna.
4. Dokumentacja – dowód wpłaty i oświadczenie obdarowanego
W prawie podatkowym nie liczy się tylko to, co zrobiłeś, ale to, co możesz udowodnić. Aby bezpiecznie odliczyć darowiznę od CIT, musisz zgromadzić „kwity”. Nie wystarczy samo potwierdzenie przelewu z konta bankowego.
Wymagana dokumentacja obejmuje:
- Dowód wpłaty na rachunek bankowy obdarowanego – w tytule przelewu jasno wpisz „Darowizna na cele [np. kultu religijnego / działalność charytatywną]”.
- Oświadczenie obdarowanego o przyjęciu darowizny – najlepiej w formie pisemnej umowy darowizny.
- W przypadku darowizny rzeczowej – oświadczenie darczyńcy o wartości przekazanych towarów (uwzględniające VAT) oraz oświadczenie obdarowanego o przyjęciu towarów.
Dodatkowo, informację o odliczeniach wykazujesz w zeznaniu rocznym CIT-8, dołączając formularz CIT-8/O. Brak któregokolwiek z tych elementów może skutkować wykreśleniem ulgi przez kontrolera.
ADWOKAT RADZI: Zawsze weryfikuj status organizacji, której przelewasz pieniądze. Sprawdź w KRS lub na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości, czy dany podmiot faktycznie posiada status Organizacji Pożytku Publicznego (OPP) lub czy jego cele statutowe pokrywają się z katalogiem ustawowym. Przelew na „prywatne konto prezesa fundacji” (nawet w dobrej wierze) nie da Ci prawa do odliczenia.
Prawidłowe księgowanie tych operacji jest kluczowe dla rzetelności ksiąg rachunkowych. Ostatecznie wpłynie to na sprawozdanie finansowe z działalności spółki, które musi odzwierciedlać rzeczywisty stan majątkowy firmy.
Warto też zaznaczyć, że czym innym jest darowizna środków pieniężnych, a czym innym np. darowizna udziałów w spółce z o.o. – to zupełnie odrębna procedura prawna, wymagająca formy pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi i nie generująca odliczeń w CIT dla spółki.
FAQ – Najczęściej zadawane pytania
1. Czy spółka może dać darowiznę prezesowi?
Cywilnoprawnie jest to możliwe, ale podatkowo skrajnie nieopłacalne. Taka darowizna nie będzie kosztem uzyskania przychodu dla spółki (nie odliczysz jej od CIT). Dla prezesa będzie to przychód do opodatkowania (PIT). Dodatkowo ZUS może uznać to za ukrytą formę wynagrodzenia i naliczyć składki. Temat relacji spółka z o.o. a ZUS jest skomplikowany i lepiej unikać takich niejasnych transferów.
2. Jakie cele darowizny można odliczyć?
Odliczeniu podlegają darowizny na cele określone w art. 4 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Do najczęstszych należą: ochrona i promocja zdrowia, działalność charytatywna, nauka, edukacja, oświaty i wychowanie, kultura, sztuka, ochrona dóbr kultury i dziedzictwa narodowego, a także kult religijny. Ważne, aby obdarowanym była organizacja realizująca te cele, a nie osoba prywatna.
Planujesz większą darowiznę lub chcesz zoptymalizować podatki w swojej spółce z o.o., ale boisz się pułapek VAT? Skontaktuj się z naszą Kancelarią. Przeanalizujemy Twoją sytuację i wskażemy bezpieczne rozwiązania.
