"Odwołanie prokurenta w spółce z o.o."

Odwołanie prokurenta w spółce z o.o. – jak odebrać władzę z dnia na dzień, nie łamiąc prawa?

Powołałeś prokurenta, ale współpraca się nie układa. Może utraciłeś do niego zaufanie, może działa zbyt ryzykownie, a może po prostu zmieniasz strukturę zarządzania. Zastanawiasz się, jak go odwołać. Czy musisz zwoływać zebranie zarządu? Czy potrzebujesz zgody wspólników? A co, jeśli prokurent ma umowę o pracę?

Mam dla Ciebie dobrą wiadomość: odwołanie prokury to jedna z najprostszych czynności korporacyjnych. Możesz to zrobić dosłownie w 5 minut. Schody zaczynają się jednak tam, gdzie kończy się KSH, a zaczyna prawo pracy. W tym artykule pokażę Ci, jak skutecznie pozbawić prokurenta umocowania i jak zabezpieczyć spółkę przed roszczeniami finansowymi z jego strony.

Zasada asymetrii – łatwiej zwolnić niż zatrudnić

Pamiętasz, że do powołania prokurenta potrzebna była zgoda wszystkich członków zarządu? (O procedurze pisałem tutaj: powołanie prokurenta krok po kroku). Przy odwołaniu jest zupełnie inaczej.

Zgodnie z art. 208 § 7 Kodeksu spółek handlowych, prokurę może odwołać każdy członek zarządu samodzielnie. Nawet jeśli w zarządzie jest 5 osób, a Ty jesteś jedynym, który chce zwolnić prokurenta – masz do tego prawo. Nie musisz nikogo pytać o zgodę, nie musisz uzasadniać swojej decyzji. Wystarczy, że wręczysz prokurentowi oświadczenie: „Z dniem dzisiejszym odwołuję prokurę”.

Problem nr 1: Umowa o pracę lub kontrakt

Samo odwołanie z funkcji (odebranie pełnomocnictwa) to jedno. Ale prokurenta zazwyczaj łączy ze spółką jakaś umowa – o pracę, zlecenia lub kontrakt menedżerski. Odwołanie z funkcji prokurenta nie rozwiązuje automatycznie tej umowy (chyba że umowa tak stanowi!).

Mamy więc sytuację, w której były prokurent nadal jest pracownikiem, ale nie ma co robić, bo zabrałeś mu uprawnienia. Co wtedy?

• Umowa o pracę: Musisz ją wypowiedzieć zgodnie z Kodeksem pracy. Jeśli nie masz „przyczyny” (a utrata zaufania bywa śliska), narażasz się na pozew. W okresie wypowiedzenia pracownik ma prawo do wynagrodzenia, nawet jeśli zwolnisz go z obowiązku świadczenia pracy.
• Kontrakt B2B/Zlecenie: Tutaj jest łatwiej. Możesz wypowiedzieć umowę w każdym czasie (art. 746 K.c.), ale jeśli zrobisz to bez ważnego powodu, musisz naprawić szkodę.

Historia z Kancelarii: Prokurent, który został „na lodzie” (ale z pensją)

Mój Klient, prezes firmy budowlanej, pokłócił się z dyrektorem handlowym, który był też prokurentem. W emocjach wręczył mu pismo: „Odwołuję Pana z funkcji prokurenta i zwalniam”. Prezes myślał, że sprawa załatwiona. Dyrektor miał jednak umowę o pracę na czas nieokreślony. Poszedł do Sądu Pracy. Sąd uznał, że odwołanie z funkcji prokurenta było skuteczne, ale wypowiedzenie umowy o pracę – bezprawne (brak konsultacji związkowej, brak przyczyny). Spółka musiała przywrócić go do pracy i zapłacić wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy. Klient został z pracownikiem, którego nie chciał, płacąc mu pensję za siedzenie przy pustym biurku. Ta historia uczy: prawo korporacyjne i prawo pracy to dwa różne systemy walutowe.

Jak zabezpieczyć się w umowie? Klauzula „Linkująca”

Najlepszym sposobem na uniknięcie problemów jest wpisanie do umowy (o pracę lub kontraktu), że rozwiązuje się ona automatycznie z chwilą odwołania prokury. W przypadku kontraktów cywilnych (B2B) jest to w pełni skuteczne. W przypadku umów o pracę – bywa kwestionowane, ale można wpisać, że odwołanie z funkcji stanowi „uzasadnioną przyczynę wypowiedzenia umowy o pracę”. To daje Ci argumenty w sądzie pracy.

Pamiętaj też, aby sprawdzić, czy prokurent nie ma w umowie zakazu konkurencji po ustaniu funkcji. Jeśli ma – będziesz musiał mu płacić odszkodowanie. O tym mechanizmie (dla zarządu, ale analogia działa) pisałem w artykule: zakaz konkurencji po ustaniu funkcji.

Śmierć prokurenta lub wykreślenie spółki

Warto wiedzieć, że prokura wygasa automatycznie (z mocy prawa) w kilku przypadkach:

• Śmierci prokurenta (prokura nie jest dziedziczna),
• Ogłoszenia upadłości spółki,
• Otwarcia likwidacji spółki,
• Wykreślenia spółki z rejestru.

Natomiast śmierć wspólnika czy odwołanie całego zarządu nie powoduje wygasnięcia prokury. Prokurent może działać, nawet gdy spółka nie ma zarządu! To ważna cecha, o której pisałem przy okazji tematu: kim jest prokurent i co może?.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania o odwołanie prokury

Czy muszę podać przyczynę odwołania prokury?

W oświadczeniu o odwołaniu (korporacyjnym) – nie. Prokura to zaufanie. Jeśli zniknęło, prokurę się zabiera. Przyczyna może być jednak potrzebna do wypowiedzenia umowy o pracę (jeśli taka istnieje), aby uniknąć roszczeń pracowniczych.

Czy prokurent może sam zrezygnować?

Tak. Prokurent może złożyć rezygnację w każdym czasie. Składa ją na ręce członka zarządu (lub wspólnika, jeśli zarządu nie ma). Jeśli zrezygnuje w „złym czasie” (np. tuż przed ważnym przetargiem), narażając spółkę na szkodę, może odpowiadać odszkodowawczo, ale rezygnacja będzie skuteczna.

Kto płaci za wykreślenie z KRS?

Koszty ponosi spółka. Opłata sądowa (250 zł) i za ogłoszenie w MSiG (100 zł). Wniosku o wykreślenie nie może złożyć sam odwołany prokurent – musi to zrobić zarząd (lub likwidator).

***

Chcesz szybko i bezpiecznie zmienić kadrę zarządzającą?

Odwołanie prokurenta to prosta czynność, która może stać się koszmarem pracowniczym, jeśli nie zadbasz o detale. Nie pozwól, by były pełnomocnik szantażował Cię procesem.

Jeśli planujesz zmiany personalne i chcesz przygotować komplet dokumentów (odwołanie + wypowiedzenie umowy) – napisz do mnie lub zadzwoń. Pomogę Ci przeprowadzić to rozstanie gładko.